به گزارش خبرداغ به نقل از پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :یکی از روایتهای رایج درباره مذاکرات ایران و آمریکا این است که تهران با طرح هفت شرط تازه، مسیر توافق را مسدود کرده است. بر اساس این سناریو، ایران پس از تعلیق اجرای تفاهم اسلامآباد، مطالبات افزونی مطرح کرده و امتیازهای جدیدی مطالبه میکند.
با این حال، مقایسه دقیق شروط ایران با مفاد تفاهم اسلامآباد نشان میدهد بخش عمدهای از این موارد، مطالبات جدیدی نیستند؛ بلکه تعهدات پیشین آمریکا محسوب میشوند که تاکنون یا اجرا نشدهاند یا اجرای آنها به حالت تعلیق درآمده است.
ریشههای هفت شرط در تفاهم اسلامآباد
هفت شرط ایران در واقع بازخوانی محورهای اساسی تفاهم اسلامآباد است. این محورها شامل پایان عملیات نظامی، رفع محاصره دریایی، تضمین حقوق ایران و دیگر کشورهای ساحلی در ترتیبات تنگه هرمز، جبران خسارت و بازسازی، رفع تحریمها، حلوفصل مسائل هستهای بر پایه توافق متقابل و آزادسازی منابع مالی مسدودشده است.
در متن توافق پیشین، ایالات متحده متعهد شده بود روند رفع محاصره دریایی را بلافاصله آغاز کرده و حداکثر ظرف ۳۰ روز به پایان برساند. در مقابل، تهران نیز پذیرفته بود برای تردد امن کشتیهای تجاری اقدام کند. بنابراین، گشایش تنگه هرمز یک تعهد یکطرفه از سوی ایران نبود؛ بلکه در برابر رفع موانع و محاصره دریایی تعریف شده بود.
تناقض در تعهدات و اقدامات واشنگتن
آمریکا همچنین متعهد شده بود برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران معافیت صادر کند، دسترسی به منابع مالی مسدودشده را هموار سازد و تا زمان دستیابی به توافق نهایی، تحریم جدیدی وضع نکند یا بر شمار نیروهای نظامی خود در منطقه نیفزاید.
اکنون که پس از امضای تفاهمنامه، تحریمهای تازهای وضع شده و حضور نظامی منطقه تقویت شده است، درخواست ایران برای لغو این تحریمها و عقبنشینی نیروها زیادهخواهی نیست. این مطالبه صرفاً تلاشی برای بازگرداندن شرایط به نقطه تعادل توافقشده است. عباس عراقچی نیز تأکید کرده است که شروط ایران ریشه در همان تفاهم اسلامآباد دارد و طبیعی است تهران خواستار پایبندی طرف مقابل به تعهدات مکتوب باشد.
گره کور؛ توالی و ترتیب اجرای تعهدات
اختلاف اصلی میان دو کشور نه در ماهیت این هفت شرط، بلکه در ترتیب و توالی اجرای آنها است.
واشنگتن اصرار دارد که ایران باید نخست تنگه هرمز را بازگشایی کند و سپس درباره سایر مسائل گفتگو شود. در مقابل، تهران با تکیه بر تجربیات تلخ گذشته هشدار میدهد که واگذاری مهمترین اهرم فشار بدون دریافت تضمین عملی، خطایی راهبردی است. از نگاه تهران، آمریکا باید پیشگام شود و اقدامات مشخص و قابل سنجش انجام دهد تا پس از آن، مذاکرات از سر گرفته شود.
ضرورت شفافیت رسانهای و افکار عمومی
تیم مذاکرهکننده ایران باید فهرست رسمی و شمارهگذاریشده این هفت شرط را به طور شفاف منتشر کند. خلأ اطلاعرسانی دقیق به مخالفان اجازه میدهد شروط ایران را متغیر یا حداکثری جلوه دهند. افکار عمومی باید به روشنی بدانند هر مطالبه دقیقاً به کدام بند از تفاهمنامه مربوط است و آمریکا از اجرای کدام تعهد سر باز زده است.
پرسش بنیادین این نیست که چرا ایران شروط تازهای مطرح کرده است؛ بلکه باید پرسید چرا آمریکا از اجرای تعهدات پذیرفتهشده سر باز میزند و در عین حال انتظار دارد ایران تعهدات حیاتی خود را به شکل یکطرفه اجرا کند. ایران برای بازگشت به میز مذاکره به دنبال امتیاز تازه نیست؛ بلکه خواهان نشانه عملی برای اثبات حسن نیت واشنگتن در اجرای تعهدات پیشین است.